ماده 74 – سلامت و رشد و بالندگي هر كار نياز به ارزيابي مداوم و بررسي نقاط قوت و ضعف آن دارد . با توجه به اينكه نياز به روحاني كاروان بسيار كمتر از تعداد داوطلبان است لازم است شيوه ارزيابي به سمتي هدايت شود كه هرسال نسبت به سال قبل افراد مناسب‌تر اعزام گردند .

سياست بعثه مقام معظم رهبري در ارزيابي عملكرد روحانيون محترم كاروانها بر اصول زير مبتني است :

الف : تقويت و رشد روحيه اعتماد متقابل ، با توجه به اينكه روحانيون عموماٌ از بالاترين حدّ مسئوليت‌پذيري و درستي و سلامت عملكرد برخوردارند .

ب : برخورد رابطين محترم به گونه‌اي باشد كه روحانيون ، آنان را راهنمايي شفيق و مهربان و برادري دلسوز براي خود بيابند .

ج : در ارزيابي بيشتر بر شناخت نقاط قوت و جهات مثبت تأكيد شده و اغماض و تغافل از موارد ضعفي كه مهم و قابل ذكر نيستند به كار گرفته شود .

د : جهت‌گيري بر اصلاح خطاها و ضعفها باشد .

ماده 75 – ارزيابي عملكرد روحانيون محترم از مجموع گزارش خود روحانيون و نيز گزارش رابطين بعثه (شامل نظرات زائران و كارگزاران كاروان) انجام مي‌شود . (فرمهاي شماره 41،42،43،44و45)

ماده 76 - شرايط انتخاب رابطين

معاونت امور روحانيون به منظور نظارت مستمر بر عملكرد روحانيون محترم كاروانها در اجراي دستورالعملهاي بعثه مقام معظم رهبري ، به تناسب شرايط موجود در موسم حج و در طول برگزاري عمره ، تعدادي از روحانيون خبره را به عنوان رابط انتخاب و به كشور عربستان اعزام مي‌كند تا در شهرهاي مكه و مدينه ضمن سركشي به كاروانها ، به ارزيابي نوع عملكرد روحانيون محترم پرداخته و از نزديك با نحوه كار آنان آشنا شوند . شرايط انتخاب رابطين و ويژگيهاي آنها عبارت است از :

1. 8 سابقه تشرف كه حد اقل 4 سفر آن حج تمتع باشد .
2. حد اقل سن 40 سال تمام .
3. احاطه به مسائل علمي و آشنايي با مسائل اجرايي حج و عمره .
4. گذراندن حداقل پنج سال درس خارج
5. ميانگين جمع امتيازات ارزيابي از 8 بالاتر باشد .
6. داراي حسن سابقه در سلوك شامل :

• الف : حسن خلق
• ب : حسن معاشرت
• ج : حلم در برخورد با ناهنجاريها
• د : عدم اشتهار به گرايشهاي تند سياسي

7. توانايي لازم براي انجام وظايف محوله ، شامل :

• الف : مديريت و برنامه‌ريزي .
• ب : قدرت تشخيص .
• ج : صبر و حوصله .
• د : توانايي جسمي .
• ه‍ : قدرت تصميم كار .

8. ويژگيهاي خاص ، شامل :

• الف : روح ابتكار و نوآوري .
• ب : نظم و انضباط در انجام كار .
• ج : دقت و سرعت انتقال مطلب .
• د : روحيه ايجاد ارتباط با روحانيون .
• هـ : برجستگي علمي .

ماده 77 – عملكرد روحانيون و معين‌هاي اعزام شده به حج يك بار در مدينه و يك بار در مكه توسط رابطين محترم بعثه مقام معظم رهبري مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد . (فرمهاي شماره 46و47)

ماده 78 – محورهاي مورد ارزيابي عبارت است از :

1. تبيين و تعليم احكام و مناسك حج .
2. همراهي با زائران در انجام مناسك و زيارت و معرفي اماكن مقدسه مكه و مدينه .
3. مردم‌داري و حسن معاشرت با زائران و همكاران .
4. رعايت شئون روحانيت .
5. مديريت فرهنگي كاروان و نظم و انضباط در كار و ميزان موفقيت در سازماندهي گروه ارشاد و مسئوليت‌پذيري .
6. توانايي جسمي .
7. التزام عملي به سياستهاي بعثه و هماهنگي با مسئولان و حضور در جلسات .
8. ميزان اهتمام و موفقيت در تشكيل جلسات قبل از اعزام .
9. ميزان نفوذ و تأثيرگذاري معنوي .
10. نظر نهايي رابط .

تبصره : به هركدام از محورهاي فوق‌الذكر حد اكثرتا بيست امتياز داده شود .

ماده 79 – معاونت امور روحانيون خلاصه‌اي از اطلاعات فردي ، نتيجه گزينش و آموزشهاي غيرحضوري و معدل ارزيابيهاي گذشته را طي فرمي در اختيار رابطين قرار مي‌دهد . (نمونه فرم شماره )

ماده 80 – منابع ارزيابي عبارتند از : اطلاعات به‌دست‌آمده توسط روحاني ، معين ، مدير كاروان ، زائران ، خدمه و مشاهدات رابطين .

ماده 81 – سقف امتيازات هر محور 20 امتياز است و معدل مجموع امتيازات داده شده در مكه و مدينه بعنوان نتيجه ارزيابي عملكرد منظور خواهد شد .

تبصره 1 – در زمينه اظهارنظر نهايي ، ابتدا در رابطه با محورهايي كه ارزشيابي آنها به قطعيت رسيده اظهار نظر قطعي مي‌شود ، و در باره مواردي كه ترديد وجود دارد درخواست بررسي مجدد صورت مي‌پذيرد . (فرم شماره 28)

تبصره 2 – در نظريه نهايي رابط ويژگيهاي خاص افراد مانند تسلط بر زبان خارجي ، روحاني يا معين كاروانهاي ويژه و خاص بودن ، ‌ابتكارات افراد و مانند آن مورد توجه جدّي قرار مي‌گيرند .

ماده 82 – چنانچه معدل ارزيابي در هريك از محورهاي ارزيابي كمتر از 12 باشد فرد ارزيابي شده به شوراي داوري معرفي مي‌شود .

ماده 83 – رابطين حج و عمره با در نظر گرفته شدن شرايط مندرج در ماده 76 و به پيشنهاد معاونت امور روحانيون و تصويب نماينده ولي فقيه در امور حج و زيارت از ميان روحانيون مجرب و خبره در امر حج انتخاب مي‌شوند .

ماده 84 – تعداد رابطين هر دوره متناسب با تعداد روحانيون و معين‌هاي اعزام شده به ميزان هر 50 روحاني يا معين يك رابط انتخاب مي‌شوند .

ماده 85 – ارزيابي عملكرد روحانيون اعزامي به عمره در مكه انجام مي‌گيرد . (فرم شماره 48)

ماده 86 – رابطين محترم بايد به جهت حفظ وحدت رويه به نكات ذيل توجه جدي مبذول دارند :

1. سركشي به هر كاروان به صورت سرزده و بدون تعيين وقت قبلي باشد .
2. زماني انتخاب شود كه بيشتر اعضاي كاروان در ساختمان حضور داشته باشند .
3. در صورت امكان همزمان با جلسه آموزشي كاروان ، در محل تجمع آنان حضور پيدا كند .
4. طرح سؤالها به شكل كاملاٌ محترمانه و غير مستقيم باشد .
5. شئونات روحانيون كاملاٌ رعايت شود .
6. مشكلات فرهنگي و اجرايي كاروان و چگونگي حل آنها مورد پرسش قرار گيرد .
7. مشكلات جزيي و مسائل مطروحه ، در صورتي كه با تذكر و راهنمايي رابطين محترم قابل حل است اقدام شود و در فرمهاي ارزشيابي درج نگردد .
8. از سؤالات علمي و گزينشي پرهيز شود .
9. از تلاشهاي موفق و با برنامه روحاني تقدير شود .

ماده 87 – رابطين هنگام حضور در كاروانها براي ارزيابي عملكرد آقايان روحانيون و معين‌ها ، با توجه به محورهاي ارزشيابي از پرسشها ، راهكارها و روشهاي ذيل استفاده نمايند :

محور اول : تبيين و تعليم احكام و مناسك حج

نمونه پرسشها :

1- آيا دفترِ مراقبت اعمال را دريافت كرده‌ايد ؟

2- براي تكميل فرم دفترِ مراقبت چگونه از زائران در رابطه با محورهاي داخلي سؤال نموده و آن را پر مي‌كنيد ؟

3- چه تعداد از زائران در زمينه حمد و سوره مشكل داشته‌اند و چگونه اين مشكل را برطرف نموده‌ايد ؟

4- آيا براي مسائل ديني زائران و آموزش آنها گروه‌بندي كرده‌ايد ؟

5- تقسيم‌بندي كارها با معين كاروان در اين زمينه چگونه است ؟

6- پس از انجام اعمال ، براي كنترل صحت آن از چه شيوه‌هايي بهره مي‌گيريد ؟

7- آيا شخصاً نظارت بر اعمال زائران داشته يا راهنمايي مي‌كنيد و يا از ديگران كمك مي‌گيريد؟

8- در هر جلسه چند مسئله از احكام عمومي براي زائران گفته مي‌شود ؟

9- معمولاً چه مسائلي را براي طرح در جلسه انتخاب مي‌كنيد ؟

10- براي مناسك حج و آموزش آن از چه شيوه‌هايي بهره مي‌گيريد ؟

11- آيا وسايل آموزشي مانند ماكت كعبه و غيره در اختيار داريد ؟

12- در هر جلسه براي تعليم مناسك چه مقدار وقت مي‌گذاريد ؟

13- آيا سؤال و جواب از زائران داريد ؟

14- براي بانوان و آقايان به صورت مشترك جلسه مي‌گذاريد ؟

15- مسائل مخصوص بانوان را چگونه مطرح مي‌كنيد ؟ به صورت خاص يا در جلسات مشترك ؟

16- آيا افراد نايب را توجيه نموده‌ايد ؟

17- آيا افراد نايب معذور هستند يا نه ؟ اگر هستند مشكل آنها را چگونه حل كرده‌ايد ؟

18- آيا در زمينه احكام و مناسك ، زائران با مشكل جدي روبرو بوده‌اند ؟

19- در سهل‌سازي مسائل از چه شيوه‌هايي استفاده مي‌كنيد ؟

محور دوم : همراهي با زائران در انجام مناسك

1- قبل از ديدار اماكن چگونه زائران را توجيه مي‌كنيد ؟

2- در زيارت دوره آيا در محل نيز به زائران توضيح مي‌دهيد ؟

3- چگونه براي آنان زيارت خوانده مي‌شود ؟

4- با توجه به محدوديتهاي مسجدالنبي (ص) چگونه مسائل داخل مسجد را به زائران منتقل مي‌كنيد ؟

5- براي زيارت بقيع چگونه زائران را همراه مي‌بريد ؟

6- با توجه به تفاوت ساعات باز بودن حرم براي بانوان و آقايان چگونه برنامه‌ريزي كرده‌ايد تا همه بتوانند استفاده كنند ؟

7- اماكني مانند ربذه ، بدر وخيبر را كه بيرون مدينه هستند براي زائران تبيين مي‌كنيد؟

8- غير از زيارت دوره آيا زائران را به اماكن ديگري هم برده‌ايد ؟

9- صبح و ظهر و شب براي زيارت زائران و شركت آنها د رنمازهاي جماعت چگونه برنامه‌ريزي كرده‌ايد ؟

10- در رابطه با شركت زائران در دعاي كميل و يا جلسات عمومي بعثه چگونه عمل كرديد؟

11- مباشرت در اعمال حج چگونه است ؟

12- در مسجد ميقات چگونه زائران را محرم و كنترل كرديد ؟

13- موقع رسيدن به مكه پيرمردها و پيرزنها را چگونه براي اعمال برديد ؟

14- آيا همه را دسته‌جمعي براي طواف برديد ؟

15- در رابطه با نماز پشت مقام چگونه عمل كرديد ؟ آيا زائران نماز را در مطاف طواف‌كنندگان خواندند يا پس از صف آنان ؟

16- آيا آنها كه نمازشان غلط بود نايب گرفتند ؟

17- در رابطه با حج تمتع آيا معذورين را زودتر براي طواف برديد ؟

18- آيا بيمار در كاروان داشتيد ؟ با اعمال آنها چه كرديد ؟

19- چه برنامه فرهنگي فوق‌العاده براي زائران در نظر گرفته‌ايد ؟

محور سوم : مردمداري و حسن معاشرت با زائران و همكاران

1- در اولين جلسه كه با زائران روبه‌رو شديد چه مطالبي را مطرح كرديد ؟

2- آيا در اتاقهاي زائران هم حضور پيدا مي‌كنيد ؟

3- توقعاتي را كه زائران نسبت به كار بيشتر يا همراهي شما با آنان دارند چگونه پاسخ مي‌دهيد ؟

4- زائران با روحاني چگونه برخورد مي‌كنند ؟ آيا مأنوس هستند ؟

5- اگر در كاروان شما كساني هستند كه ارتباط و علاقه به روحانيت نداشته باشند با آنها چگونه برخورد كرده‌ايد ؟ چه شيوه‌هايي را براي جذب آنان به كار گرفته‌ايد ؟

6- آيا تاكنون زائران با شما درگيري داشته‌اند ؟ اگر پاسخ مثبت است دليل آن چيست ؟ و چگونه برخورد كرده‌ايد ؟

7- چند درصد از زائران در جلسات كاروان حضور مي‌يابند ؟

محور چهارم : رعايت شئون روحانيت

براي احراز اين محور به امور ذيل توجه شود :

1- وضعيت پوشش روحاني

2- منظم بودن موي سر و صورت

3- نظافت بدن و لباس

4- نظم و انضباط در اتاق استراحت و محل كار

5- عفت سخن و ادب در گفتار

6- اجتناب از مواضع تهمت و چگونگي آن

7- با لباس روحاني د رمجامع عمومي ظاهر شدن

محور پنجم : مديريت فرهنگي

1- براي آموزش زائران از چه روشهاي جديدي بهره مي‌گيريد ؟

2- براي پركردن ساعات فراغت زائران از چه برنامه‌‌هايي استفاده مي‌كنيد ؟

3- آيا قبل از هر عملي دقيقاً آنها را توجيه مي‌كنيد ؟

4- از آغاز تشكيل جلسات تاكنون از چه ابزارهاي آموزشي استفاده كرده‌ايد ؟

5- آيا شما خود شخصاً كاري ابتكاري در مجموعه وظايف خود داشته‌ايد ؟

6- غير از زيارتهاي دوره و برنامه روزانه حرم ، برنامه ويژه‌اي براي ديدار از اماكن مكه و مدينه براي زائران داشته‌ايد ؟

7- مواقع بيكاري ، زائران در كاروان چه مي‌كنند ؟

8- شما چند ساعت در شبانه روز در كاروان حضور داريد ؟ بيشتر چه مواقعي ؟

9- در اجراي برنامه ارائه شده توسط بعثه جهت پركردن ساعات فراغت زائران چه كرده‌ايد ؟

10- نحوه همكاري روحاني با معين چگونه است ؟

11- چگونه كارهاي فرهنگي را تقسيم كرده‌ايد ؟

12- همكاري معين با روحاني چگونه است ؟

13- مسائل كاروان را چگونه با مدير تقسيم‌بندي كرده‌ايد ؟

14- آيا مدير در جلسات آموزشي شركت داشته است ؟

15- تقسيم كار روحاني و معين و مدير به چه شكل بوده است ؟

16- در رابطه با امور اجرايي كاروان چگونه عمل مي‌كنيد ؟

17- آيا گروه ارشاد داريد يا خير ؟

18- در مواقعي كه زائران با مدير نسبت به مسائل اجرايي مشكل دارند چگونه عمل مي‌كنيد؟

19- جلسات به موقع و سروقت برگزار مي شود ؟ اگر زائران ديرتر آمدند شما چه مي‌كنيد ؟

20- هر جلسه چند ساعت طول كشيده و چگونه اداره شده است ؟

21- آيا سرگروهها دقيقاً توجيه شده‌اند ؟

محور ششم : توانايي جسمي

1- آيا روحاني شادابي و تحرك لازم را دارد ؟

2- آيا راحت صحبت مي‌كند و يا لكنت دارد ؟

3- آيا در روحانيون مسن كهولت به حدي هست كه نتواند زائران را همراهي كند ؟

4- در اين مأموريت ، مشكل جسمي پيدا نكرده‌اند ؟ (نظير مشكلات ناشي از تصادف ، عمل جراحي و غيره به شكلي كه مانع انجام وظيفه شود) .

5- تأييد نهايي توان جسمي توسط رابط با تقسيم‌بندي حج و عمره .

6- چيزي كه موجب نارضايتي مردم از روحانيت شود مشاهده شد يا خير ؟

7- آيا جهت برنامه‌هاي فوق‌العاده مانند صعود به جبل نور و يا ثور چگونه استقبال كرده است؟

محور هفتم : التزام عملي به سياستهاي بعثه و هماهنگي با مسئولان

1- حضور روحاني در جلسات منطقه‌اي

2- حضور در جلسات عمومي بعثه (نظير جلسات مشترك روحانيون ، هسته‌هاي امر به معروف ، جلسه اختصاصي كاروان خود در بعثه)

3- حضور در ساعات تعيين شده براي پاسخ به سؤالات در مسجدالحرام ، مسجد النبي (ص) ، بقيع و غيره (فرم شماره 49)

4- حضور در دعاي كميل

5- حضور در مراسم برائت

6- همكاري و مشاركت در ساير امور ابلاغي توسط معاونت امور روحانيون

7- در عمل چگونه از گروههاي ارشاد براي اصلاح رفتاري زائران استفاده كرده‌ايد ؟

8- جهت معرفي و تحويل فرم تقسيم كار چه زماني به بعثه مراجعه كرده‌ايد ؟

9- تاكنون چند شيفت در مكان‌هاي مورد نظر مستقر بوده‌اند و چه اقداماتي انجام داده‌اند؟

10- تكميل فرمهاي نظرسنجي و اعلام نظر درباره مديريت كاروان و بروز رساني مشخصات . (فرمهاي شماره 50 ، 51 و 52)

محور هشتم : ميزان اهتمام و موفقيت در جلسات قبل از عزيمت

1- چند جلسه قبل از تشرف داشته‌ايد ؟

2- آيا در همه جلسات روحاني و معين حضور داشته‌اند ؟

3- دلائل عدم رعايت حد نصاب سقف جلسات بيان شود .

4- براي تشكيل هر جلسه چه مقدار زمان صرف مطالعه و چه مقدار صرف تردد مي‌كرديد ؟

محور نهم : ميزان نفوذ و تأثيرگذاري

1- آيا روحاني قدرت جذب اقشار مختلف سني و فرهنگي كاروان را دارد .

2- روحاني خود از چه راههايي اقدام به جذب افراد مختلف كاروان مي‌نمايد .

3- جاذبه‌هاي روحاني براي جلب توجه زائران چيست ؟

4- تأثير حضور روحاني از ايجاد جو معنوي در كاروان چقدر بوده است ؟

5- رفتار عملي روحاني چقدر در جذب زائران تأثير دارد ؟

محور دهم : نظريه نهايي

با توجه به جميع جهات و تمامي محورهاي ارزيابي حد اكثر تا 20 امتياز تكميل مي‌شود ملاحظات نسبت به سؤالات ذيل پاسخ داده مي‌شود .

1- با توجه به ارزشيابي به عمل آمده صلاحيت روحاني شدن در كاروانهاي حج تمتع را دارد ؟ بلي   خير

2- با توجه به ارزشيابي به عمل آمده صلاحيت روحاني شدن در كاروانهاي عمره را دارد ؟ بلي   خير

3- با توجه به ارزشيابي به عمل آمده صلاحيت روحاني يا معين بودن در كاروانهاي دانشجويي را دارد ؟ بلي   خير

4- با توجه به ابتكار و خلاقيتهاي ايشان آيا نسبت به ديگران در اولويت قرار دارد ؟ بلي   خير

• آيا محدوديت در اعزام دارد يا خير ؟
• سطح و علت محدوديت بيان شود .
• براي كاروانهاي ويژه مناسبت دارد ؟

ب : شناسايي روحاني نمونه

ماده 88 - به منظور تشويق و ترغيب روحانيون محترم در انجام هرچه بهتر رسالت الهي و ديني خود و خدمتگزاري بيشتر به زائران بيت الله الحرام ، هرسال از بين روحانيون حج و عمره از هر يكصد نفر يك نفر به عنوان نمونه انتخاب و مورد تشويق قرار مي‌گيرد .

ماده 89 - شرايط روحاني نمونه

1- تفكرات سياسي امام «قدس سره» در عملكرد روحاني تبلور و ظهور داشته باشد .

2- دارا بودن انگيزه بالا براي اين سفر هدفمند .

3- داشتن اطلاعات جامع نسبت به حج ، عمره و آنچه مربوط به اين دو سفر است .

4- توجه به مسائل معنوي و همراهي زائران در فوق برنامه‌ها .

5- انجام امور محوله به احسن وجه .

6- حسن خلق و تأثيرگذاري .

7- توانايي اداره فرهنگي مطلوب كاروان .

8- صداي رسا .

9- قدرت پاسخگويي به شبهات و مسائل مورد مراجعه .

10- ميزان رضايت زائران ، مدير و عوامل اجرايي كاروان .

ماده 90 - كيفيت انتخاب روحاني نمونه

از مجموع گزارش رابطين محترم در احراز شرايط دهگانه فوق و نظر معاونت محترم امور روحانيون در مورد عملكرد روحاني و امتيازات درج شده در پرونده افراد ، (اعم از روحاني كاروان و معين و معينه) از هر يكصد نفر يك نفر كه داراي بيشترين امتياز باشند به عنوان روحاني نمونه انتخاب و مورد تشويق قرار مي‌گيرند .

ماده 91 - ابزارهاي تشويق

ابزارهاي تشويقي روحاني عبارت است از :

1) لوح تقدير .

2) اعطاي جايزه .

3) اولويت تشرف براي همسر و يا همراه او در عمره به صورت رايگان .

ماده 92 – ارزشيابي عملكرد رابطين

بدون شك يكي از عوامل رشد و بالندگي امور ، مسئله ارزيابي آن در حين عمل و پس از آن است . با اين روش ، معايب كار به حد اقل رسيده به نوعي صحت آن نيز بررسي مي‌شود . ضمن اينكه اصل كار ارزيابي است ، از اهرم تشويق نيز استفاده شود كه ذيلاً شيوه ، محتوا و ابزار تشويق مي‌آيد :

الف : محتواي ارزيابي :

1. به موقع انجام دادن كار .
2. حد اقل بودن درصد خطا در انجام كار .
3. ميزان ارائه راه حلها و پيشنهادهاي رابط در طول انجام وظيفه و پس از آن .
4. نحوه برنامه‌ريزي در رسيدگي به كاروانها و انتخاب بهترين زمانها .
5. همكاري در انجام مأموريتهاي غير مترقبه .

ب : ابزارهاي تشويقي :

1. اولويت تشرف براي همسر و يا همراه او به عمره به صورت رايگان .
2. اعطاي جوايز .
3. لوح تقدير .